Dowiedz się więcej ⟶

Rodzinne schematy interakcyjne, rodzinna rola - pamięć wzorów życia w rodzinie

Ponieważ „mózg uczy się nieustannie”[4], uczy się wszystkiego co jest trenowane długo oraz jest zakorzenione w bardzo intensywnych emocjach pozytywnych i negatywnych. Wiadomo, iż dziecko otrzymuje wzory rozwoju biologicznego swojej rodziny, jednak wygląd i sprawność fizyczna, to tylko fragment dziedzictwa genetycznego, istnieją także mentalne wzory życia, kody kulturowe, memy, normy, rytuały i mity rodzinne, i najważniejsze poczucie tożsamości JA - modele myślowe, kształtowane nie w obiektywny sposób, tylko zgodnie z wyobrażeniami i projekcjami rodziców.

Dziecko dziedziczy:

• engram – genetyczny ślad pamięciowy rozwoju biologicznego

• engram – ślad pamięciowy kulturowych modeli myślowych

• engram – ślad pamięciowy schematów interakcyjnych

• engram – ślad pamięciowy wszystkich wykształconych przez rodzinę wzorów zachowania

Dziecko od urodzenia tworzy nową pamięć:

• własnych mechanizmów obronnych – gdy rodzina jest hierarchiczna, jego mózg koduje informacje i reakcje, związane z tym jak przetrwać z dysfunkcyjnymi krewnymi – w hierarchii nie ma zdrowych wzorów zachowania

• utrwala ramy zachowania zgodnie z rolą kulturową, religijna, zawodową, rodzinną – co automatycznie uniemożliwia twórcze, innowacyjne myślenie i skuteczne działanie  

• jak być córką lub synem w tej rodzinie, ale też jak realizować rolę ojca, matki, siostry itd.

Czynniki te odpowiadają za rozwój tożsamości neurotycznej, a nie zdrowej, człowiek nie wie o tym iż to w co wierzy i to co stanowi zasób jego genetycznej pamięci, należy zweryfikować i zakodować szybko i trwale nowe korzystne modele myślowe i nowe wzory reagowania, dopiero wtedy, rodzice aktywują proces doskonalenia w każdym dziecku bez względu na jego płeć i kolejność urodzenia, zdrowy rozwój autonomicznej, twórczej, samodzielnej osoby.

Rodzinne schematy interakcyjne, rodzinna rola - jak ma żyć pierworodny syn, a jak najmłodszą córka w tej konkretnej rodzinie?

W procesie wychowywania dziecko w nieuświadomiony sposób uczy się być określoną osobą. Nie uczy się obiektywnego myślenia o własnym człowieczeństwie i o członkach rodziny oraz zewnętrznym świecie, tylko kształtowane jest przez wiele czynników, zupełnie niezależnych od tego czy są rozwojowe czy wręcz odwrotnie. Dziecko skazane jest na mitologię rodzinną, a ponieważ „naukowa narracja nie przeniknęła jeszcze do ludzkich społeczeństw[5] dziecko uczone jest życia w granicach ram rodzinnej roli i ram kulturowej roli, nie jest uczone pozytywnego wartościowa siebie, kwestionowania autorytetu ojca i matki, rozwijania autonomii myślenia, woli stanowienia o sobie, samodzielności, ufania we własny osąd, jest karane za brak posłuszeństwa lub nagradzane za lojalność i tak z pokolenia na pokolenie okalecza się dzieci.

G. Mietzel pisze „w czasie pierwszych lat życia dziecko z reguły jest skazane na bierną zależność od rodziców, ponieważ ma ono niewielką możliwość wyboru środowiska, w którym może zebrać niezależne doświadczenia”[6]. C. Saarini dodaje „przywiązanie to złożona interakcja społeczna, do której dochodzi w kontaktach pomiędzy dzieckiem i opiekunem. W procesie tym można wyraźnie dostrzec mechanizmy międzypokoleniowego przekazywania wrodzonych i nabytych zachowań. Niektórzy badacze stawiają hipotezę, iż charakter relacji przywiązania we wczesnym dzieciństwie wpływa na „styl” późniejszego życia emocjonalnego”[7]. Oznacza to, że bycie zdanym na tą rodzinę, i wychowywanym według wzorów wielopokoleniowych tej rodziny, „skazuje” dziecko na przyswojenie zasad życia: schematów interakcyjnych i schematów zachowania oraz obrazu JA – tożsamości JA warunkowanej rolą, typowych dla tej konkretnej rodziny, lecz nie zdrowych, często dalekich od zdrowego wzoru życia.

Rodzinne schematy interakcyjne, rodzinna rola - wadliwe przekonanie: u nas to rodzinne

Dziecko poddane określonej socjalizacji, uczy się postrzegać siebie i innych, zgodnie z tym jak jest traktowane, etykietowane, jakie komunikaty o sobie słyszy i jakich doświadcza sytuacji. Doświadczenia te z racji kilkunastoletniej zależności od dorosłych, wbudowują się w samo koncept dziecka i wchodzą z nim w dorosłość. Po czym osoba, nieświadoma wadliwie ukształtowanego obrazu JA, odtwarza relacje z okresu wczesnego dzieciństwa z osobami obcymi.

Socjologowie badając rodziny zauważyli pewne szczególne prawidłowości jakimi rządzą się grupy, między innymi takie, że każde dziecko uczone jest roli - bycia określoną osobą oraz że w rodzinie zajmuje określoną pozycję. Te dwa ważne odkrycia, są istotne, gdy człowiek dorosły nieustannie doświadcza relacyjnych trudności lub gdy jego poczucie własnej wartości jest zaniżone, a jego wysiłki by rozwinąć kompetencje nie obecne w systemie rodzinnym, są przez członków rodziny sabotowane. To rodzice socjalizują dziecko do roli i to oni odpowiadają za to jaka pamięć genetyczna rodzinna zostanie w dziecku aktywowana i wzmocniona. J. Turner pisze „rola jest konfiguracją zachowań (gestów) które jedni przekazują, inni zaś przyjmują, że oznaczają one określony rodzaj i kierunek działania. Wiele ról wyznaczanych jest przez normy oraz naszą pozycję w strukturze społecznej. Rola jest w znacznej mierze określana przez normy kulturowe oraz miejsce w strukturze społecznej”[8]. „Struktury społeczne składają się na podstawowym poziomie z pozycji społecznych, które określają zajmowane przez nas miejsce w systemie wzajemnie powiązanych pozycji”[9]. „Tak więc każda interakcja obejmuje procesy prezentowania gestów w celu przedstawienia roli, dążenia do rozpoznania cudzych ról oraz weryfikowania tych ról. Jednak gdy już raz inni ludzie umieścili nas w jakiejś roli, trudno jest od niej uciec, ponieważ oni wciąż reagują na nas tak, jakbyśmy byli stale do niej przypisani. Ludzie niechętnie pozwalają nam wyjść z roli, ponieważ nie chce im się dobrowolnie zmieniać swoich zachowań. Swoje role w danej sytuacji możemy zmienić jedynie wówczas, kiedy włożymy w to dużo wysiłku”[10].

Rodzinne schematy interakcyjne, rodzinna rola - co dobrego jest w byciu taką osoba jak ojciec, matka czy ciotka?

W potocznej narracji bardzo często słyszy się: wykapana mama, jaki ojciec taki syn, podobny do dziadka, taka jak ciotka itp.  taki sposób postrzegania członków rodziny wynika z faktu, iż każde dziecko nabywa, rozwija i zachowuje się wyłącznie według wzorów swojej rodziny. Mając geny przodków, podobne jest fizycznie do jakiegoś członka rodziny, a rodząc się jako dziecko pierwsze, drugie i trzecie, jest traktowane czy wychowywane jak pierwsze, drugie i trzecie z pokoleń wcześniejszych. Ponadto wychowywane jest zgodnie z płcią i jeżeli w rodzinie dziewczynki są postrzegane negatywnie ich tożsamość kształtowana w tej rodzinie, zostanie naznaczona negatywną etykietę, że kobiecość to coś gorszego niż męskość (dziurawiec, następny będzie syn). Jeżeli jest trzecim dzieckiem, a trzecie dzieci w tej rodzinie postrzegane były negatywnie, opiekunowie nieświadomi resentymentu dostrzegać będą w dziecku zachowania i cechy trzeciego dziecka i tak wychowywać będą swoje trzecie dziecko, wzmacniając w nim i wykształcając obraz siebie, zbieżny z naznaczeniem trzecich dzieci w systemie rodzinnym z pokoleń wcześniejszych. Powielanie tych metod wychowawczych, uniemożliwia zdrowy rozwój dziecka, uaktywnia wzory sieci neuronowe dla konkretnych reakcji o niskiej skuteczności oraz tworzy wadliwi obraz własny, narzucony przez rodzinną narrację.

Potencjalności genetyczne (także zależne od kondycji rodziny) zostają ograniczone do ilości i jakości doświadczeń, także społecznych, jakie rodzice zapewniają dziecku. Dodatkowo od małego opiekunowie postrzegają dziecko w dość stereotypowy sposób, i utrwalając w sobie a najgorsze, że w dziecku wizerunek JA, który najczęściej projektują na potomka, zgodnie w własnymi przekonaniami na temat kobiet, mężczyzn czy dzieci urodzonych w określonej kolejności, w tej rodzinie. Rodzice przeważnie nie zmieniają intencji rodzinnej na zdrową, by doskonalić w dziecku określone kompetencje, bo to wymagałoby wysiłku. Korzystając z własnych engramów, powielają metody wychowawcze po przodkach, korygując je nieznacznie. Na bazie tych doświadczeń budowane są zręby tożsamości dziecka wychowywanego w takiej rodzinie. Ma to katastrofalny wpływ na życie wszystkich dzieci, wychowywanych w rodzinach, w których dorośli nie rozwijają swoich kompetencji społeczno-emocjonalnych, nie obdarzają dzieci uczuciem, nie troszczą się o należyte zaspokojenie potrzeb i odczuwają negatywny resentyment wobec członków swojej rodziny. Nienawidząc swoich rodziców lub rodzica, często przenoszą urazy własnego dzieciństwa na dzieci lub wybrane dziecko.

Taki schematyzm, jest wygodny dla organizmu, ponieważ upraszcza życie i oszczędza energię, tylko że nie gwarantuje zdrowia dzieciom i członkom rodziny oraz przyczynia się do utrwalania deficytów, blokując rozwój, zwłaszcza wtedy gdy rodzice w procesie wychowania stosują kary i nagrody.

Rodzinne schematy interakcyjne, rodzinna rola - a może nowa "rola" nowy zupełnie nie istniejący w rodzinie sposób kształtowania dziecka na człowieka sukcesu!

Schematy interakcyjne są zasobem genetycznej pamięci, należy poszerzyć swoją percepcję i zastanowić się nad tym, czy rzeczywiście w danej rodzinie, były one źródłem szczęścia, radości i gwarantowały wszystkim dzieciom rozwój i wszystkie dzieci z pokoleń wcześniejszych odniosły sukces materialny i są szczęśliwe! J. Turner dodaje „znając swoją pozycję, wiemy, co do nas należy i czego się od nas oczekuje. A zatem dana pozycja ma znaczenie tylko w relacji do innych. Pozycje społeczne wiążą się z określonymi treściami kulturowymi. Wobec każdej z nich istnieją jakieś oczekiwania bądź normy, jak powinniśmy się zachowywać, kiedy ją zajmujemy, a te normatywne oczekiwania nasycone są wartościami, przekonaniami, zasobami wiedzy, językiem, a nawet technologią. Na każdą pozycję przypada ogromna liczba kodów kulturowych. Pozycja społeczna ma swoją dynamikę i oddziałują na nią podstawowe systemy kulturowe”[11].

Rodzinne schematy interakcyjne, rodzinna rola - archaizm, aktywujący cierpienie

W rodzinie zdrowej, życie każdego dziecka postrzegane jest jako wartość, świadomi rodzice gwarantują dorastającemu dziecku prawidłowe warunki dla jego psychofizycznego rozwoju, tworzą mu mocne fundamenty dla wysokiego poczucia własnej wartości oraz wzmacniają rozwój autonomii, także dbając o własny rozwój. Jednak gdy dziecko wychowywane jest w rodzinie dysfunkcyjnej, lub takiej w której jak określają to specjaliści istnieją niekorzystne z ewolucyjnego punktu widzenia role, wtedy jego obraz siebie i rola do jakiej jest socjalizowane stają na drodze do jego życiowego szczęścia, ponieważ zakotwiczają dziecko, a później dorosłego w roli.  Dziecko może od dzieciństwa być zdaniem specjalistów: kochane i akceptowane, odrzucane lub lekceważone[12].

Rodzinne schematy interakcyjne, rodzinna rola - pamięć nienawiści, mściwości i bólu 

Jedną z najgorszych ról, jest rola „kozła ofiarnego – dziecko staje się obiektem zastępczym, innym niż pierwotne źródło frustracji, na który została przemieszczona agresja”[13]. Rola i pozycja takiego dziecka, jest z góry ustalona, dorośli przenoszą na rozwijające się i kształtujące niedojrzałe dziecko wszystkie swoje negatywne uczucia. Tym samym rozwijają zniekształcony, obarczony negatywnym naznaczeniem obraz JA w dziecku, które wychowywane w innej rodzinie, miałoby inny samo koncept i inną pozycję w grupie. Dziecko nie buduje swojego poczucia tożsamości w obiektywny sposób, nie jest do tego rozwojowe zdolne, zdaniem R.H. Szaffera „sposób postrzegania dzieci przez innych ludzi i ich reakcje odgrywają główną rolę w kształtowaniu charakteru świadomości JA”[14], „rodzina jest bez wątpienia kolebką poczucia JA”[15]. Rola i pozycja są utrwalane przez kilkanaście lat, mimo iż nie są właściwe, to jak zauważa H. Bee „modele powstałe w dzieciństwie nie są niezmienne, mamy jednak tendencję do utrzymania ich i pozwalamy, by wciąż kształtowały nasze doświadczenia jako dorosłych”[16]. Autorka dodaje, iż „gdy otoczenie nie podtrzymuje początkowych wzorców, może się pojawić zmiana.”[17]

Rodzinne schematy interakcyjne, rodzinna rola - zmiana na fundamencie faktów naukowych nie emocji 

Odkrycia w świecie nauki, pozwalają zrozumieć własne doświadczenie w kategoriach pewnych faktów, a nie emocji. Po pierwsze ludzie ewoluują mentalnie i nieustannie przeobrażają się jako jednostki i też zbiorowości, jednak proces ten zachodzi w społeczeństwie w sposób zróżnicowany. Są rodziny świadome prawidłowości rozwojowych człowieka i w ukierunkowany sposób dbają o prawidłowy rozwój dziecka, tworzą mu właściwe warunki do rozwoju autonomicznej tożsamości, świadomie wyzwalając z ram rodzinnej roli, wzmacniając w nim poczucie, iż w rodzinie zajmuje właściwą, ważną pozycję. Nie przenoszą na dziecko swoich negatywnych emocji, nie żywią do dziecka resentymentu i tworząc warunki do autonomicznego rozwoju, nieustannie aktualizują swoje o dziecku wyobrażenia, zależne od jego realnych zachowań i opanowanych umiejętności. Zmiana dziecka jest postrzegana w kategoriach pozytywnych i dąży się w takich rodzinach do tego by dziecko rozwijało silne stabilne poczucie tożsamości JA, zyskując z każdym rokiem coraz więcej autonomii działania, aż do całkowitego uwolnienia się spod kierownictwa swoich opiekunów.

Rodzinne schematy interakcyjne, rodzinna rola - kim trzeba być gdy jest się synem lub córką w tej konkretnej rodzinie i czy rola ta jest korzystna?

Wszechstronne rozwijanie dziecka jest procesem, w którym to rodzic musi określić swoją rolę oraz rolę partnera czy potomstwa, po to, by zmienić sposób myślenia i zachowania o rodzinie z kulturowego na zdrowy. Rozwijanie autonomii myślenia i skutecznego działania w każdym dziecku zależy od tego jak kobieta i mężczyzna postrzegają siebie i swoje możliwości autonomicznego myślenia i życia wbrew woli ich rodziców czy członków społeczności.  Przyjmując iż to co zweryfikowane empirycznie o wysokiej skuteczności jest prawidłowe, a to co generuje cierpienie i trudności takie nie jest, rozpoczyna się proces zmiany świadomości w odniesieniu do mitologii rodzinnej, na rzecz naukowych faktów. Intencja, by każde dziecko rozwinęło swój potencjał i żyło w zgodzie z sobą, skutecznie realizując cele, wymusza zmianę intencji rodzinno - religijnej o posłuszeństwie matce (babce dziecka) i ojcu (dziadkowi dziecka), na rzecz innego spostrzegania procesu wychowania. Jeżeli rodzice, rodziców cechują się niskim poziomem rozwoju, niczego nie osiągnęli, ponadto borykają się z problemami różnej natury, to czy zasadne jest uznawać ich za autorytet w kwestiach tak istotnych jak zdrowie najmłodszego przedstawiciela rodziny?!

Rodzinne schematy interakcyjne, rodzinna rola - źródło problemów rodzinnych 

Wielokrotne, wieloletnie powtarzanie danej reakcji tworzy w mózgu szlak nerwowy, odpowiadający za szybkie uruchamianie zachowania, zgodnie z wyuczonym wzorcem, jest to reakcja którą mózg wyzwala na okoliczność bodźca, przed jej świadomym przeanalizowaniem. Powtarzanie danego zachowania skutkuje zmianą genetyczną (fenotypową), wbudowuje się w komórkową pamięć i utrwala. Narracja według której żyje rodzina i według której socjalizuje się dzieci, będzie źródłem trudności i kłopotów wtedy gdy rodzina nie rozwinie odwagi do zakwestionowania tego jak myślą rodzice i jak wychowują poszczególne dzieci. „Przez dziesiątki, setki, tysięcy lat istoty ludzkie przekazywały sobie głęboko zakorzenione narracje nienaukowe, które silnie naznaczały nasze społeczeństwa i kultury. Narracje które były niezbędne do zaspokojenia ogromnej ciekawości naszego gatunku. (…) Nadszedł czas abyśmy ponownie przyjrzeli się historiom, które ludzkość opowiada sobie, żeby uzasadnić swoje istnienie.” [3] Rodzinne metody wychowawcze i socjalizowanie do roli to szkodliwe mity aktywujące zaburzenia zdrowia fizycznego i umysłowego u większości ludzi!

rodzinne schematy interakcyjne

Rodzina jest tworem hierarchicznym, ponadto rodzina żyje zgodnie z własnymi „mitami”, które interioryzowała i dostosowała do swojego życia, a które stworzyły inne hierarchiczne systemy: religia i polityka oraz wypromowały media. W każdej rodzinie tworzy się swoiste reguły życia, a im niższy poziom rozwoju i świadomości tym większe przywiązanie do schematu, mniejsza elastyczność poznawcza i większa agresja wobec inności. Istnieją „błędne wzory przystosowawcze”[1], choć teoretycznie wiele osób ma świadomość, iż określone zachowania czy reakcje na wydarzenia są nieprawidłowe i widzą też deficyty w zachowaniu swoim i krewnych, to i tak trudno im dokonać osobistej zmiany i rozwijać inne strategie postępowania. Dzieje się tak z prostego powodu, wieloletnie powtarzanie danego wzoru reakcji na określoną sytuację staje się „normą” czymś do czego człowiek się przyzwyczaja i subiektywnie uznaje za właściwe. Ponadto nawyki stają się po pewnym czasie automatycznymi sztywnymi wzorami reagowania[2].

Informacje

Regulamin

Polityka Prywatności 

Cookies

Wysyłka

Formularze

Kontakt

telefon: 518-089-032

email: akson@agnieszkakozdron.pl 

formularz kontaktowy

otwarte

poniedziałek - piątek 08.00 - 17.00

AKSON

Sklep 

Oferta 

Szkolenia

• Szkolenia Kompetencje, Inteligencja

• Szkolenia dla Nauczycieli i Rodziców

Konsultacje

• inteligencja intrapersonalna 

• inteligencja kulturowa

• analiza biograficzna

• zdrowy rozwój dziecka

Blog

AKSON Centrum Innowacji Agnieszka Kozdroń  2026