W natłoku codziennych spraw często działamy według utartych schematów. Przyzwyczajamy się do określonych obowiązków, sposobów pomagania i reagowania na potrzeby innych. Z czasem również inni zaczynają traktować ten podział jako coś oczywistego.
Zdarza się, że nadal wykonujemy zadania, które kiedyś przejęliśmy z konieczności, przyzwyczajenia lub chęci pomocy. Nie zauważamy, że okoliczności się zmieniły, a druga osoba może już samodzielnie wziąć za nie odpowiedzialność.
Dziecko dorasta i może wykonywać coraz więcej czynności samodzielnie. Współpracownik zdobywa doświadczenie i powinien przejmować zadania, które wcześniej wykonywaliśmy za niego.
Osoba wracająca do zdrowia może stopniowo odzyskiwać możliwość wykonywania swoich obowiązków.
Życie się zmienia, dlatego warto od czasu do czasu sprawdzić, czy podział odpowiedzialności nadal jest sprawiedliwy i odpowiada aktualnym możliwościom wszystkich zainteresowanych.
W tym ćwiczeniu nauczysz się rozpoznawać, które obowiązki rzeczywiście należą do Ciebie, a które warto przekazać innym. Będziesz również ćwiczyć asertywne komunikowanie nowych ustaleń.
Pomagam — ale nie muszę robić wszystkiego za innych.
Wspieram — ale nie odbieram innym możliwości samodzielnego działania.
Biorę odpowiedzialność za swoje zadania — ale nie przejmuję automatycznie cudzych.
Jestem w relacji — ale nie rezygnuję z własnych potrzeb.
Mogę zmienić dotychczasowe ustalenia — nawet jeśli inni przyzwyczaili się do poprzedniego podziału obowiązków.
Weź kartkę papieru i zastanów się, za jakie zadania i obowiązki odpowiadasz na co dzień.
Przyjrzyj się swoim relacjom rodzinnym, zawodowym i towarzyskim.
1. Co obecnie robię za innych?
Wypisz czynności, które wykonujesz za członków rodziny, współpracowników lub inne osoby. Zastanów się, czy rzeczywiście należą do Twoich obowiązków.
______________________________
2. Dlaczego przejąłem te zadania?
Czy wynikało to z sytuacji, która już się zmieniła?
Czy ktoś potrzebował pomocy, nie miał wystarczających umiejętności albo możliwości?
A może po prostu przyzwyczaiłeś się, że wszystko robisz samodzielnie?
______________________________
3. Co zmieniło się od tego czasu?
Czy druga osoba zdobyła nowe umiejętności?
Jest bardziej samodzielna?
Wróciła do zdrowia?
Ma obecnie możliwość przejęcia części obowiązków?
Czy nadal istnieją powody, dla których musisz wykonywać te zadania?
______________________________
4. Kto powinien teraz odpowiadać za te zadania?
Zastanów się, które obowiązki możesz przekazać, z których możesz zrezygnować, a które nadal należą do Twojej odpowiedzialności.
______________________________
5. Co muszę zakomunikować innym?
Czy potrzebuję porozmawiać o nowym podziale obowiązków?
Wyjaśnić, że nie będę już wykonywać określonych zadań?
Ustalić, od kiedy i w jaki sposób druga osoba przejmie swoją część odpowiedzialności?
______________________________
Przez siedem dni zwracaj uwagę na sytuacje, w których automatycznie przejmujesz zadania lub zgadzasz się na dodatkowe obowiązki.
Zanim zareagujesz, zatrzymaj się i sprawdź:
Czy to rzeczywiście należy do mojej odpowiedzialności?
Czy druga osoba może wykonać to samodzielnie?
Czy pomagam, czy wyręczam?
Czy przejmuję ten obowiązek z własnej woli, czy dlatego, że inni się do tego przyzwyczaili?
Czy obecny podział obowiązków jest uczciwy dla wszystkich?
Jeśli uznasz, że potrzebna jest zmiana, zakomunikuj ją spokojnie i jasno.
Możesz wykorzystać poniższe zwroty:
☐ Chciałbym, żebyśmy ponownie podzielili się obowiązkami.
☐ Teraz możesz już zrobić to samodzielnie.
☐ Pokażę Ci, jak to zrobić, ale następnym razem spróbuj samodzielnie.
☐ Do tej pory robiłem to za Ciebie, ale chciałbym, żebyś teraz przejął tę odpowiedzialność.
☐ Wiem, że wcześniej się tym zajmowałem, ale teraz chcę to zmienić.
☐ Mogę Ci pomóc na początku, ale nie będę wykonywać tego zadania za Ciebie.
☐ To zadanie należy do Twoich obowiązków.
☐ Wróciłeś już do swoich obowiązków, dlatego ustalmy, jak ponownie podzielimy się zadaniami.
☐ Nie mogę stale przejmować dodatkowych zadań. Musimy ustalić inny podział pracy.
☐ Potrzebuję czasu na własne obowiązki, dlatego nie mogę już zajmować się tym za Ciebie.
☐
______________________________
Czy jest jakiś obowiązek, który wykonujesz z przyzwyczajenia, mimo że nie musisz już tego robić?
Co możesz zmienić, aby inni mieli więcej przestrzeni na samodzielność, a Ty więcej czasu i energii dla siebie?
Jaki jeden obowiązek możesz przekazać lub wspólnie z kimś na nowo ustalić?
______________________________
Pamiętaj: pomaganie nie oznacza wyręczania, a odpowiedzialność za innych nie oznacza przejmowania wszystkich ich obowiązków. Masz prawo aktualizować dotychczasowe ustalenia. Inni również powinni mieć możliwość uczenia się, samodzielnego działania i ponoszenia odpowiedzialności za swoją część zadań.
Agnieszka Kozdroń 2026. Regulamin. Polityka Prywatności