STRACH!!! Jak panować nad strachem? Jak radzić sobie z lękiem i stresem? - Krok ósmy, POKOCHAĆ SIEBIE
Fundamentem zdrowia jest poczucie indywidualnej odrębnej tożsamości JA, uczynienie siebie obiektem troski i miłości, zrozumienie iż Zdrowe JA, nie zależy od przeszłości i rodziny ale od tego co dzieje się tu i teraz, to świadomy akt iż od tej chwili JA jest CENTRUM UWAGI. JA zasługuje na wszystko co najlepszy i JA potrzebuje nowej wiedzy by realizować nowe cele.
Chcesz dowiedzieć się więcej, jak zbudować w sobie odporność na stres, strach, jak odbudować w sobie siły obronne organizmu i stworzyć w umyślę zaporę przed pamięcią lęku, KUP TERAZ Szkolenie "Odporność psychiczna. Skuteczne metody na stres"
Bibliografia
[1] Ogińska-Bulik N., Juczyński Z. (2010) Osobowość stres a zdrowie. Warszawa: Difin SA, s. 10, 11.
[2] Ibidem, s. 18, 19.
[3] Huther G. (2009) Kształtowanie metakompetencji i funkcji ludzkiego JA w okresie dzieciństwa (w:) Neidera A. (red. nauk.) Edukacja to więcej niż uczenie się. Przedszkole i szkoła w dialogu. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, s. 78.
[4] Kosslyn S.M., Rosenberg R. S. (2006) Psychologia. Mózg, człowiek, świat. Kraków: Wydawnictwo ZNAK, s. 143.
[5] Ibidem, s. 143.
[6] Kalat J. W. (2020), s. 459.
[7] LeDoux J. (2017) Lęk. Neuronauka na tropie źródeł lęku i strachu. Kraków: Wydawnictwo Copernicus Center Press, s. 517.
[8] Franken R. E. (2005) Psychologia motywacji. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, s. 83.
[9] Ville A.C. (1990) Biologia. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, s. 260.
[10] LeDoux J. (2020) Historia naszej świadomości. Kraków: Copernicus Center Press, s. 60.
[11] Sakson-Obada O. (2009) Pamięć ciała. Ja cielesne w relacji przywiązania i w traumie. Warszawa: Difin SA, s. 104.
STRACH!!! Jak panować nad strachem? Jak radzić sobie z lękiem i stresem? - Krok trzeci, wejść w nowe aktywności!
Najważniejsze, gdy doświadcza się wyczerpania psychicznego i stresu jest to, że jak zauważa G. Huther „nowe doświadczenia zmieniają zatem ekspresje genetyczną. W mózgu dzieje się tak aż do podeszłego wieku, co tworzy podstawę dla plastyczności i uczenia się tego narządu przez cały okres życia człowieka.”[3] S.M. Kosslyn i R.S. Rosenberg dodają „nawet dorosły mózg jest zdolny do radykalnego przeorganizowania się.”[4] (…) „Plastyczność mózgu jest najbardziej widoczna (…) kiedy uczymy się czegoś nowego albo przechowujemy nowe informacje.”[5] Oznacza to, iż intencjonalnie wykreowane rozwojowe, nowe doświadczenie, przeobraża systemy mózgowe, zmienia myślenie oraz aktywuje zmiany w zachowaniu. Stres destabilizuje pracę organizmu, blokuje zdolność do elastycznego zachowania, wyzwala bez świadomości osoby starsze, nieskuteczne sposoby reakcji. Przejęcie kontroli nad stresem przez pozyskanie nowej wiedzy, czy przez zmianę wzorów myślenia i wybór innego niż dotychczas zachowania, przerywa pętle stresowego zniewolenia.
STRACH!!! Jak panować nad strachem? Jak radzić sobie z lękiem i stresem? - Krok czwarty, świadomość jakie strategie mózg zakodował, by przetrwać z agresorami!
Zarządzanie stresem oznacza także zrozumienie, iż długotrwały stres, przyczynia się do kodowania w systemach mózgowych informacji iż życie jest zagrożeniem, relacje są niebezpieczne itd. co aktywizuje wszystkie zmysły sensoryczne, do wzmożonej koncentracji by skanować otoczenie w poszukiwaniu zagrożeń. Człowiek który nie doświadcza stresu aktywizuje systemy mózgowe by realizować cele, oznacza to iż organizm a przede wszystkim mózg skanują otoczenie pod kontem możliwości zrealizowania celu. Stresowa dyrektywa, wynikająca z długotrwałego stresu, aktywowana przez myślenie o stresie czy przez destabilizację biologiczną w wyniku stresu, sprawia iż nawet wspomnienie aktywuje stan alarmowy w mózgu emocjonalnym i gadzim, wtórnie upośledzając zdolność do racjonalnych i zdrowotnie korzystnych zachowań.
STRACH!!! Jak panować nad strachem? Jak radzić sobie z lękiem i stresem? - Krok piąty, zmiana sposoby myślenia o przeszłości!
Stres i wyczerpanie psychiczne są wynikiem trudnych doświadczeń, wielu wydarzeń, których przebieg nasączony był emocjami negatywnymi, a one, jak udowodniła nauka, kodują się w pamięci mózgu szybciej i trwalej. Obecne badania naukowe potwierdziły iż mózg posiada mechanizmy umożliwiające odnowę biologiczną, umysłową a procesowi temu nadano nazwę rezyliencja[6] - jest to zdolność do pełnej regeneracji nawet po traumatycznym doświadczeniu, dzięki pozytywnemu wsparciu społecznemu, optymistycznemu punktowi widzenia oraz reinterpretacji własnych doświadczeń. J. LeDoux dodaje iż istnieje jeszcze inny mechanizm to rekonsolidacja – proces aktualizacji wspomnień, czyli to „zdolność mózgu do innego interpretowania dawnych nawet traumatycznych wspomnień, jeżeli uzupełni się je o nową informację, innymi słowy, jeżeli wspomnienie zostanie zaktualizowane.” [7] Te dwa mechanizmy pomagają osłabić działanie układu limbicznego i mózgu gadziego a nawet przerwać siłę oddziaływania przeszłych bodźców na obecne funkcjonowanie człowieka. Na poziomie biologicznym mózg jest zdolny do regeneracji, naprawy, przebudowania swoich struktur, jest ponadto wyposażony w możliwość interpretacji szczególnie trudnych wydarzeń i bodźców w taki sposób, iż nie będą one wzbudzały działania mózgu emocjonalnego i gadziego, gdy osoba, natknie się na bodziec, wcześniej kojarzony przez mózg emocjonalny i gadzi jako katalizator traumatycznych wspomnień i katalizator reakcji stresowej. Zaistnienie tych wszystkich procesów zależy od realnych drobnych zmian w zachowaniu, które finalnie uaktywnią siły obronne organizmu. Praktycznie oznacza to świadomość własnych reakcji emocjonalnych na wcześniej zakodowaną sytuację stresową, co umożliwia racjonalizację doświadczeń i zmianę zachowania.
STRACH!!! Jak panować nad strachem? Jak radzić sobie z lękiem i stresem? - Krok szósty, umiejscowić doświadczenie w przeszłości! To było, dzisiaj jest inne niż wczoraj!
W okresie dzieciństwa dzieci są karane za brak posłuszeństwa, agresorami są rodzice, dziadkowie, wujowie czy rodzeństwo. W wydarzeniu trudnym osoba agresywna postrzegana jest przez systemy mózgowe przez bodźce sensoryczne: bodźce wizualne – kolory, płeć, bodźce węchowe: zapach tej osoby lub otoczenia, bodźce dotykowe – gdy mowa o naruszeniu integralności fizycznej, bodźce dźwiękowe – krzyk, w pierwotnej sytuacji stresowej, ważną rolę odgrywa kodowanie bodźców, przedmiotów najbardziej przez systemy mózgowe utożsamiane z zagrożeniem, dotyczy to także osoby doświadczającej stresu. Jeżeli dziecko ma na sobie niebieskie spodnie, i jest w nich ukarane, a agresor ma na sobie siwy garnitur, wtedy zmysły sensoryczne samoczynnie wzbudzą alarm, gdy w otoczeniu pojawi się intensywne natężanie tych dwóch kolorów: niebieski i siwy.
Reinterpretacja polega na uświadomieniu sobie sytuacji stresowej z uwzględnieniem bodźców sensorycznych:
-
bodźce wizualne
-
bodźce słuchowe
-
bodźce dotykowe
-
bodźce węchowe
Uświadomienie sobie reakcji organizmu na te bodźce i zracjonalizowanie tych czynników w odniesieniu do obecnej sytuacji. Kolory nie wyrządzają same z siebie krzywdy. Osoby noszące siwe garnitury, nie są rodzicem. Sytuacja pierwotna miała miejsce w okresie dzieciństwa, dzisiaj już nie występuje. Obecnie, nie ma możliwości zaistnienia tej samej sytuacji, z uwagi na to iż dzieciństwo minęło.
Działania wspomagające by natychmiast wyciszyć systemy mózgowe, to usunięcie czasowe z przestrzeni mieszkalnej wszystkich siwych i niebieskich przedmiotów i czasowa – a często radykalna izolacja od agresora. Pozbawienie systemów mózgowych bodźców kojarzonych i zakodowanych jako zagrażające, wycisza samoczynnie systemy mózgowe i aktywuje prawidłowe działanie mózgu.
STRACH!!! Jak panować nad strachem? Jak radzić sobie z lękiem i stresem? - Krok siódmy, wartościowe, dobrej jakości jedzenie!
Ważnym elementem w procesie wychodzenia ze stresu i odzyskiwania sił w stanie wyczerpania psychicznego jest zaspokojenie potrzeb biologicznych, w tym przywrócenie równowagi biochemicznej organizmu. Naturalnym sposobem który aktywuje proces zmian biochemii oraz normalizuje pracę innych układów jest dobrze skomponowana dieta, „pokarm służy do odbudowy komórek, produkcji substancji chemicznych, hormonów, enzymów, dzięki którym organizm spełnia swoje funkcje.”[8] A.C. Ville na podstawie badań pisze iż „komórki roślinne odznaczają się większymi zdolnościami do syntezy niż komórki zwierzęce, ponieważ mogą przeprowadzić fotosyntezę, syntezować wszystkim im potrzebne aminokwasy, witaminy i wiele innych substancji. Komórki zwierzęce nie są zdolne do syntezy ważniejszych aminokwasów niezbędnych min. do budowy białek. Zwierzęta muszą więc otrzymywać od roślin te egzogenne aminokwasy także witaminy pewne nienasycone kwasy tłuszczowe oraz odpowiednie ilości węglowodanów i tłuszczów stanowiących źródło energii.”[9] Wzbogacenie diety o dobrej jakości pokarm roślinny w tym soki, wzmacnia organizm biologiczny i pozwala szybciej bez żadnych skutków ubocznych przyswajać wysokiej jakość witaminy i minerały. Uważne wsłuchanie się w potrzeby własnego organizmu, w tym odczuwaną ochotę na konkretne produkty, jest działaniem o charakterze kompensacyjnym, który regulowany jest przez mózg. Jeżeli nie zakłóca się tego procesu, człowiek może wspomóc swoją biologiczną regenerację, dostarczając wysokiej jakości roślinne składniki pokarmowe. J. LeDoux zauważa iż organizm zawsze wysyła informacje o zapotrzebowaniu na konkretne substancję, choć nie zawsze człowiek zauważa te sygnały, np. „kiedy nasze komórki mają zbyt wysokie stężenie soli, pijemy płyny, aby wyciągnąć sól z komórek i przywrócić im równowagę.”[10] Należy zakwestionować kulturowe jedzenie posiłków, na rzecz jedzenia tego czego potrzebuje organizm przez uświadomienie sobie pragnienia zjedzenia konkretnego produktu – świadomość tego na co ma się ochotę.
STRACH!!! Jak panować nad strachem? Jak radzić sobie z lękiem i stresem? - Krok drugi, zrozumienie że mózg dysponuje mechanizmami samo naprawy, trzeba mu tylko trochę pomóc!
Mózg posiada także mechanizmy, które pomagają wyjść ze stanu wycieńczenia organizmu, z zawłaszczającego umysł lęku, z zaburzeń somatycznych, ponieważ jego celem jest także odzyskanie przez człowieka równowagi psychofizycznej i zdrowia we wszystkich jego wymiarach, organizm ludzki ma wbudowane mechanizmy samoleczenia. Od dawna wiadomo, że zmiany na poziomie biologii, procesów umysłowych oraz reakcji są możliwe, a potoczne przekonania o niezmienności ludzkiego losu, a nawet zachowań (starych drzew się nie przesadza), to tylko mity ludzi, o niskim poziomie rozwoju.
intuicja, innowacja, inteligencja
STRACH!!! Jak panować nad strachem! Jak radzić sobie z lękiem i stresem?
N. Ogińska-Bulik i Z. Juczyński piszą, iż zdrowie to „poddająca się zmianom zdolność człowieka do osiągania w pełni swych możliwości biologicznych, psychicznych i społecznych.”[1] Osoby, którym udaje się skutecznie radzić sobie z wyzwaniami codzienności cechuje:
-
„kontakt z rzeczywistością
-
poczucie autonomii
-
akceptacja samego siebie
-
rozpoznawanie swoich mocnych stron
-
konstruktywne kontakty z innymi
-
radzenie sobie z wyzwaniami
-
perspektywa przyszłości.”[2]
Ewolucyjnie mózg został zaprogramowany do zapamiętywania zagrożenia oraz tworzenia reakcji automatycznych, by w podobnej sytuacji człowiek mógł zareagować szybciej, chroniąc własne życie. Ponadto nieustanny stan niepokoju i lęku zaburza pracę całego organizmu, przyczyniając się do tego iż osoba może mieć utrudniony lub zablokowany dostęp do rozwijania nowych umiejętności i korzystania z kory szarej. Naukowcy w ostatnich latach odkryli dodatkowe możliwości mózgu, które mają kluczowe znaczenie dla odbudowania zasobów osobistych, przejęcia kontroli nad procesami umysłowymi i zmiany zachowania.
STRACH!!! Jak panować nad strachem? Jak radzić sobie z lękiem i stresem? - Krok pierwszy zrozumienie co jest źródłem lęku!
Zauważono kilka istotnych zmiennych, które odpowiadają za wysoki poziom lęku, nerwice, choroby o podłożu immunologicznym, choroby somatyczne brak możliwości realizowania celów w zaplanowany sposób. czynnikami, które uniemożliwiają odzyskanie zdrowia to:
- Nieustanne przebywanie w grupie osób, która odpowiada za aktywowanie zaburzeń zdrowia. Udowodniono ponad wszelką wątpliwość iż 87% zaburzeń zdrowia psychosomatycznego jest wynikiem deprywacji potrzeb rozwojowych, emocjonalnych jakich doświadcza dziecko w okresie wczesnego dzieciństwa, a tylko 23% zaburzeń ma rzeczywiste podłoże biologiczne związane z mutacjami genetycznymi, na które rodzina nie miała żadnego wpływu. Gdy lęk związany jest z przemocą jakiej dziecko doświadczyło od krewnych, stan zdrowia osoby dorosłej, nie poprawi się, jeżeli nieustannie przebywa z agresorami. Ma to swoje biologiczne uzasadnienie.
- Brak dostępu do nowoczesnej wiedzy. Wiedza zweryfikowana empirycznie jest inna, niż potoczne myślenie, dlatego też wielu specjalistów nie informuje swoich pacjentów jakie są fakty. Wiedza zweryfikowana empirycznie potwierdza możliwość skutecznego uzdrowienia mózgu i organizmu człowieka dorosłego, wtedy gdy zrozumie zasady działania własnego organizmu i zmieni sposób myślenia z religijnego, kulturowego, rodzinnego na zdrowy, a to wymaga odwagi, która była skutecznie niszczona przez dorosłych metodami kary i nagrody w okresie dzieciństwa.
- Ignorowanie przemocy wobec dzieci. W polskiej, ale nie tylko polskiej mentalności nie dopuszcza się do ujawniania informacji o rzeczywistej skali przemocy w rodzinie, jeżeli do dzisiaj aż 38% dzieci doświadcza przemocy, oznacza to traumatyzowanie kolejnych pokoleń, które zmagać się będą z problemami natury psychicznej, emocjonalnej, umysłowej. Podobnie było z upublicznieniem informacji o zespole stresu pourazowego u żołnierzy, którzy walczyli na wojnie, decydentom po I i II wojnie światowej zależało na fałszowaniu danych, z dwóch powodów, z powodu roszczeń finansowych jakich domagali się cierpiący żołnierze, którzy nie byli w stanie prowadzić normalnego życia, po traumie wojennej. Drugim powodem było blokowanie świadomości jak przemoc wpływa na mózg i funkcjonowanie człowieka. Przemoc w Polsce jest nadal bardziej normą niż patologią, zmiana dokona się wyłącznie przez upublicznianie wiedzy dotyczącej skutków przemocy w okresie dzieciństwa na życie osoby dorosłej.
Strefa rozwoju